
'Huiselijk geweld is doodsoorzaak nummer twee bij niet-natuurlijke dood'; 
NRC.NEXT
4 april 2012 woensdag
Section: Op de hoogte
 Thomas rueb
De aanleiding
,,Domestic violence is Holland's nr 2 killer after traffic accidents #MoviesthatMatter #goodpitch according 2 Mrs Christophe of Dutch police", schreef politiek adviseur Lousewies van der Laan, voormalig Kamerlid en ex-Europarlementariër voor D66, vorige week dinsdag op haar Twitter-account. Het is een parafrase van een uitspraak van Mariette Christophe, programmaleider van het 'landelijk project huiselijk geweld' van de Politieacademie. ,,Huiselijk geweld is doodsoorzaak nummer één bij niet-natuurlijke dood, buiten de verkeersongevallen om", schrijft Christophe op de website van de Politieacademie. Is dat zo? Next.checkt zocht het uit.
Mogelijke interpretaties
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) indexeert alle sterfgevallen onder Nederlanders. Een 'niet-natuurlijke dood' wordt in het Nederlands recht omschreven als: ,,ieder overlijden dat (mede) het gevolg is van uitwendig (fysisch of chemisch) geweld, ook wanneer dit niet door menselijk toedoen is veroorzaakt, alsmede overlijden waarbij sprake is van opzet of schuld (van de overledene zelf of anderen)."
Het CBS kent daaraan een aantal subcategorieën toe: 'moord en doodslag', 'verkeersdoden', 'bedrijfs- en privé-ongevallen', 'zelfmoord' en 'onbekend'. De jongste cijfers waarover het CBS beschikt, stammen uit 2010. Om eventuele uitschieters te nivelleren, kijken wij hier naar de laatste vijf jaar waarover cijfers bekend zijn, dus van 2006 tot en met 2010, en nemen daarvan het jaarlijkse gemiddelde.
Lousewies van der Laan en Mariette Christophe spreken specifiek over huiselijk geweld. Dat wordt door de politie gedefinieerd als ,,geweld dat door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer is gepleegd". Het CBS hanteert een andere definitie. Zij kijken niet naar de dader-slachtoffer relatie, maar naar het motief. Dat moet te herleiden zijn naar ,,huiselijke omstandigheden". Een daderprofiel biedt het CBS niet bij de moord- en doodslagstatistieken.
En, klopt het?
Volgens de gegevens van het CBS kwamen er tussen 2006 en 2010 gemiddeld 5.468 mensen per jaar om het leven door een 'niet-natuurlijke' oorzaak. In 144 gevallen was er sprake van moord of doodslag. Daarvan hadden vijftien incidenten ,,huiselijke omstandigheden" als motief. Dat is meer dan het aantal roofmoorden of criminele afrekeningen. Toch komen ruzies met dodelijke afloop nog vaker voor buiten de huiselijke kring. In de meeste gevallen blijven de motieven echter 'onbekend'. Daar kunnen niet-gedocumenteerde gevallen van huiselijk geweld tussen zitten, maar voor zover door het CBS geïndexeerd is huiselijk geweld zelfs binnen de subcategorie 'moord en doodslag' niet de ,,nummer één". Wel vindt bijna de helft van de moorden plaats in de woning van het slachtoffer.
Het is onmogelijk om de politiedefinitie van huiselijk geweld op de CBS-cijfers toe te passen. Echter, volgens het politieonderzoek Tot de dood ons scheidt uit 2006 wordt ongeveer ,,één op de drie slachtoffers door iemand uit de huiselijke kring vermoord". Dat zou betekenen dat tussen 2006 en 2010 jaarlijks ongeveer vijftig mensen om het leven kwamen als gevolg van huiselijk geweld - aanzienlijk meer dan de vijftien van het CBS. Welke definitie we ook hanteren, er sterven inderdaad meer mensen in het verkeer dan aan de gevolgen van huiselijk geweld, zoals in de uitspraak wordt gesteld. Jaarlijks komen zo'n zevenhonderd personen om bij een verkeersongeluk.
Echter, verkeersongevallen noch geweld - huiselijk of niet - zijn in Nederland ,,doodsoorzaak nummer één bij niet-natuurlijke dood". Dat zijn namelijk ongevallen buiten het verkeer, goed voor bijna de helft van alle niet-natuurlijke sterfgevallen. Denk hierbij aan ongelukken in huis, tijdens het sporten, in de publieke ruimte of in de natuur. Valpartijen zijn hierbij de meestvoorkomende aanleiding, gevolgd door verstikking en verdrinking.
Zelfmoord staat op de tweede plek. Zelfdodingen komen in Nederland aanzienlijk vaker voor dan fatale verkeersongevallen en dodelijk geweld. Jaarlijks beroven gemiddeld 1.487 Nederlanders zich van het leven, met 1.600 zelfmoorden in 2010 als absolute uitschieter: meer dan het dubbele van het aantal sterfgevallen in het verkeer.
Na zelfmoord volgen bij het CBS de niet-natuurlijke sterfgevallen met 'onbekende' oorzaken, die gemiddeld 485 per jaar voorkomen. Moord en doodslag, al dan niet als gevolg van huiselijk geweld, zijn dus verre van ,,Holland's nr 2 killer".
Conclusie
Volgens de uitspraak van Mariette Christophe, op Twitter gezet door Lousewies van der Laan, is huiselijk geweld de op één na grootste oorzaak van alle 'niet-natuurlijke' sterfgevallen. Alleen fatale verkeersongelukken zouden vaker voorkomen. Dit is op beide fronten onjuist. Onder 'niet-natuurlijke dood' worden alle sterfgevallen als gevolg van een ongeluk of geweld verstaan. Dodelijke ongevallen buiten het verkeer (bijvoorbeeld door een valpartij of verdrinking) en zelfmoorden eisen daarvan in Nederland jaarlijks de meeste levens. Aanzienlijk meer dan verkeer en geweld, laat staan huiselijk geweld. De uitspraak dat huiselijk geweld ,,doodsoorzaak nummer één" is ,,bij niet-natuurlijke dood, buiten de verkeersgevallen om", beoordeelt next.checkt dan ook als onwaar.
next checkt verder nog
,,De bezorging gaat in 99,97 procent van de gevallen goed." Afgelopen vrijdag in het artikel 'Wat er met de 1,30 gebeurt die je voor je nrc.next betaalt'.
,,Een groeiend aantal consumenten heeft moeite met het betalen van rekeningen. Ruim 30 procent van de Nederlanders loopt achter met betalingen en ruim 70 procent heeft meerdere soorten schulden." Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) in een onderzoek.
Een bewering in het nieuws voorbij horen komen die je graag wilt laten checken door nrc.next? Stuur de bewering plus de bron naar @nrc.nl Of tip de redactie via twitter met de hashtag #. Kijk ook op http://nrcnext.nl
 
Voormalig D66-Kamerlid Lousewies van der Laan via Twitter.
RGB0404NNCHECK_TEST
FOTO ROEL ROZENBURG
